Τετάρτη, 9 Οκτωβρίου 2013

46 χρόνια από τη δολοφονία του Τσε και η κατάληψη του Πάντο



Πηγή: Rebelión

Στις 8 Οκτώβρη 1969, δύο χρόνια ακριβώς μετά την πτώση του Ερνέστο Τσε Γκεβάρα στη Βολιβία, η επαναστατική οργάνωση «Κίνημα Εθνικής Απελευθέρωσης – Τουπαμάρος» [MLN - Tupamaros] κάνει μια εντυπωσιακή ενέργεια: Καταλαμβάνει την πόλη Πάντο, 30 χλμ περίπου από την πρωτεύουσα Μοντεβιδέο. Η περίφημη αυτή επιχείρηση ονομάστηκε La Toma dePando [η κατάληψη του Πάντο].

Η πρώτη φάση της επιχείρησης είχε απόλυτη επιτυχία. 49 μαχητές, χωρισμένοι σε 6 ομάδες, κατέλαβαν μεταξύ 1.00 και 1.20 μ.μ. το αστυνομικό τμήμα, το σταθμό της πυροσβεστικής, το τηλεφωνικό κέντρο και τρεις τράπεζες της πόλης, από τις οποίες κατέσχεσαν περίπου 350.000 δολάρια. Κατά την υποχώρησή τους όμως οι Τουπαμάρος συγκρούστηκαν με ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις, με αποτέλεσμα το θάνατο τριών μαχητών (Ρικάρντο Σαμπάλσα, Χόρχε Σαλέρνο και Αλφρέντο Κουλτέγι) καθώς και ενός αστυνομικού. Την ίδια μέρα συνελήφθηκαν πάνω από 20 στελέχη της οργάνωσης.



Ο σκοπός της ενέργειας αυτής των Τουπαμάρος  ήταν αφενός συμβολικός, για να τιμηθεί η μνήμη του επαναστάτη Τσε Γκεβάρα, αφετέρου πρακτικός, για να εφοδιαστεί η οργάνωση με όπλα και χρήματα. Ένας παράπλευρος στόχος ήταν να αφυπνιστεί μετά από μια δυναμική ενέργεια το εργατικό και φοιτητικό κίνημα της Ουρουγουάης, το οποίο αντιμετωπιζόταν με σκληρότητα από την συγκαλυμμένη δικτατορία του Πατσέκο Αρέκο μεταξύ 1968-1969.

Σύμφωνα με τον Χερμάν Γκονσάλες, πρώην μέλος της οργάνωσης, «οι Τουπαμάρος ήμασταν μια ομάδα ανθρώπων με καλές προθέσεις και πεποιθήσεις, που διεξήγαγε έναν κοινωνικό και πολιτικό αγώνα. Ήμασταν άνθρωποι καλοπροαίρετοι που προσπάθησαν να πετύχουνορισμένα πράγματαΑλλά ποτέ δεν ήμασταν στρατιωτικοίΗ αποχώρηση από το Πάντο αυτό έδειξε, ότι δεν ήμασταν στρατιωτικοί, δεν ήμασταν αντάρτες· ήμασταν φοιτητές, νέοι, εργάτες που κάναμε πολιτικό αγώνα με όπλα. Η απόφαση να διαφύγουμε στο ύπαιθρο και σχεδόν να διαλυθούμε δεν ήταν απόφαση ενός στρατού τακτικά οργανωμένου, ήταν αποτέλεσμα της έλλειψης αντανακλαστικού μάχης των συντρόφων».  

Ένα άλλο παλιό στέλεχος της οργάνωσης, ο Χούλιο Μαρενάλες, συμφωνεί: «Η επιχείρηση, καλά εκτελεσμένη στο πρώτο μέρος της, εξαιτίας λαθών κατά την αναδίπλωση κατέληξε σε στρατιωτική αποτυχία. Πεθαίνουν τρεις αγωνιστές και αιχμαλωτίζονται καμιά τριανταριά, ανάμεσά τους ένα στέλεχος πρώτης γραμμής [1]. Κατά παράδοξο τρόπομε την επιχείρησηΠάντο επαναλήφθηκε το φαινόμενο της 22ας Δεκεμβρίου 1966. Από μια ήττα σε στρατιωτικόεπίπεδο προέκυψε μια πολιτική ανάπτυξηΑυτή η ανάπτυξη που έλαβε χώρα μετά το Πάντο, εν πολλοίς σημάδεψε την οργάνωση και ήταν ένας από τους παράγοντες που οδήγησε στη μετέπειτα ήττα. Η τόσο γρήγορη ανάπτυξη δεν επέτρεψε την επαρκή εκπαίδευση των μαχητών στην παρανομία.»

Πράγματι, από το 1970 οι Τουπαμάρος αλλάζουν τη στρατηγική τους, με συχνότερες και μεγαλύτερης κλίμακας επιχειρήσεις. Γίνονται απαγωγές δικαστικών, διπλωματών, πρακτόρων της CIA [2], πολιτικών. Εκτελούνται βασανιστές και γίνονται βομβιστικές επιθέσεις σε στόχους συμφερόντων των βορειοαμερικανών και της ολιγαρχίας, καθώς σε σύμβολα του καθεστώτος. Σταδιακά συλλαμβάνονται όλα τα ηγετικά στελέχη της οργάνωσης, μέχρι το 1972 που είναι η χρονιά της ήττας των Τουπαμάρος. Την επόμενη χρονιά τον έλεγχο της χώρας θα πάρει και τυπικά μια στρατιωτική δικτατορία, που θα παραμείνει μέχρι το 1985.

Αυστηρά, η MLN-Tupamaros δεν ήταν ποτέ ένοπλη οργάνωση, αν και έκανε επιχειρήσεις εφοδιασμού και ένοπλη προπαγάνδα. Διαφοροποιούνταν από τις υπόλοιπες οργανώσεις της παραδοσιακής αριστεράς ως προς τη μεθοδολογία πολιτικής δράσης. Πραγματοποιούσαν πολλές καταλήψεις για να μιλήσουν με τους εργάτες και να κάνουν πολιτικές προτάσεις. Η οργανωτική αρχή ήταν μια δομή ομόκεντρων κύκλων: «πτέρυγες» (columnas) των περίπου 100 μελών, και γύρω από καθεμία υπήρχε μια «περιφέρεια υποστήριξης». Στον πυρήνα βρισκόταν η επίσημη οργάνωση, και προς τα έξω η σχέση ήταν πιο χαλαρή. 

Αργότερα, η ανάγκη για περισσότερη πολιτική δουλειά έκανε αναγκαία τη δημιουργία μιας επίσημης πολιτικής πτέρυγας, που ονομάστηκε «Πτέρυγα 70». Αυτή η πτέρυγα ήταν συνδεδεμένη με το «νόμιμο σκέλος» της οργάνωσης, το Κίνημα Ανεξαρτησίας της 26ηςΜάρτη, αργότερα ιδρυτικό συστατικό της πολιτικής συμμαχίας του Ευρέος Μετώπου (FrenteAplio) [3].



Εδώ έζησε ο Ρικάρντο Σαμπάσλα Ουάκσμαν 1948-1969. Έγινε μέλος της ομάδας ιδεαλιστών και οραματιστών νέων που ήθελαν μια καλύτερη πατρίδα όπως την οραματίστηκε ο Αρτίγκας [4]. Εντάχθηκε στους Τουπαμάρος. Συμμετείχε στη λεγόμενη Κατάληψη του Πάντο και τραυματίστηκε στην περιοχή Κάπρα, έπεσε στο ματωμένο έδαφος με πολλές πληγές, εκτελέστηκε με μια σφαίρα στο λαιμό από ένα στρατιώτη που έλαβε τη διαταγή από ένα συνταγματάρχη. Είναι γνωστό το όνομα και των δύοΜίνας,Απρίλιος 2009. Επιτροπή Αλήθειας.

(Τιμητική πλακέτα έξω από σχολείο της πόλης Μίνας, προς τιμήν του Σαμπάλσα)

«Η Λατινική Αμερική ήδη το φωνάζει,  είναι η ανεξαρτησία που πλησιάζει».

(Στίχος του Χόρχε Σαλέρνο, εκ των τριών πεσόντων στο Πάντο, από το ποίημά του «Το μονοπάτι είναι χαραγμένο»).


«Αν σήμερα τραγουδώ στο παρελθόν της νεκρής πέτρας και ανακαλώ τις αναμνήσεις των Θηβών, είναι γιατί το παρόν ξεπροβάλει στο παρελθόν σου».

Τσε




[1] Εννοεί μάλλον τον Φερνάντες Ουιδόμπρο.
[2] Μεταξύ αυτών του διαβόητου Νταν Μιτριόνε. Η ιστορία αυτής της απαγωγής που κατέληξε στην εκτέλεση του πράκτορα είναι η υπόθεση της ταινίας «Κατάσταση πολιορκίας» του Κώστα Γαβρά.
[3] Το Frente Amplio κέρδισε τις εκλογές το 2004 με επικεφαλής τον Ταβαρέ Βάσκες και ξανά το 2009 με τον Πέπε Μουχίκα, βετεράνο Τουπαμάρο.
[4] José Gervasio Artigas (1764-1850). Ήρωας της ανεξαρτησίας της Ουρουγουάης από το ισπανικό στέμμα.

Συμπληρωματικές πηγές:
ΤΟΥΠΑΜΑΡΟΣ: Ημερολόγιο Φυλακής (εκδόσεις Κουκκίδα)
La toma armada de la ciudad de Pando por el movimiento guerrillero tupamaro (El Muerto III)
Wikipedia

via Prensa Rebelde

Παρασκευή, 4 Οκτωβρίου 2013

Θα γίνουμε Αργεντινή – στη μεγάλη οθόνη...





Η άνθηση του σινεμά της Αργεντινής ξεκίνησε τη δεκαετία του '90 μέσα από τους νέους δημιουργούς που ξεπήδησαν από το διάσημο πλέον Universidad Del Cine, δηλαδή το Πανεπιστήμιο Κινηματογράφου του Μπουένος Άιρες. Σκηνοθέτες με όραμα, ξεπέρασαν τα στεγανά του παρελθόντος και τροφοδότησαν το κοινό με ταινίες που χαρακτηρίζονται από πειραματισμούς και καλλιτεχνικές αναζητήσεις, από προσωπικά ιδανικά και προσδοκίες και ταυτόχρονα εστιάζουν στην πολύμορφη εικόνα της χώρας τους. Η Αργεντινή βρέθηκε στη δίνη πολιτικών και οικονομικών εξελίξεων, χρεοκόπησε, μπήκε στην εποπτεία του ΔΝΤ και, τελικά, κατάφερε να σταθεί τα τελευταία χρόνια στα πόδια της. Οι κινηματογραφιστές της, από την πλευρά τους, κατάφεραν να δημιουργήσουν ένα από τα καλύτερα σινεμά στον κόσμο, με ταινίες που επικεντρώνονται στα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα, στις ανθρώπινες σχέσεις, στην ομοφυλοφιλία, στις ταξικές διαφορές και στις συγκρούσεις των γενεών.

Το 54ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης ( 1- 10 Νοεμβρίου) θα φιλοξενήσει αφιέρωμα στον Σύγχρονο Αργεντίνικο Κινηματογράφο, με ταινίες πρόσφατης παραγωγής που διάλεξε ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Δημήτρης Εϊπίδης, όπως η βραβευμένη με Ειδική μνεία στη Εβδομάδα Κριτικής των Κανών «Los Duenos» των Αγκουστίν Τοσκάνο και Εζεκιέλ Ραντούσκι. Το θέμα της, σύγχρονο αλλά και διαχρονικό, αφορά την ιδιοκτησία και τις ταξικές διαφορές. Οι σκηνοθέτες παρακολουθούν τον τρόπο που ζουν οι εργάτες στις εκτάσεις ενός μεγαλοκτηματία. Όταν οι ιδιοκτησίες απουσιάζουν, οι υπηρέτες οικειοποιούνται το σπίτι των αφεντικών, “κλέβοντας” για λίγο τις ζωές τους. Το πνεύμα του Μολιέρου διεισδύει στην ταινία, που κινείται ανάμεσα σε φάρσα και το δράμα.

Los Duenos


Εκ διαμέτρου διαφορετική η ταινία «La Paz» του Σαντιάγκο Λόσα, με ήρωα τον γόνο μιας μεγαλοαστικής οικογένειας με ψυχιατρικά προβλήματα. ΄Ύστερα από σύντομο εγκλεισμό του σε κλινική, επιστρέφει στην ασφυκτική περιποίηση της οικογένειας του, δηλαδή στη λατρεία της μητέρας του, στις στερεοτυπικές διδαχές του πατέρα του,στην αδιέξοδη ερωτική του ζωή. Το διαταραγμένο μυαλό του ψάχνει απεγνωσμένα τη γαλήνη, όμως οι υλικές ανέσεις και οι ανούσιες διαφυγλες που του προσφέρονται χτίζουν ολόγυρά του μια αποπνικτική φυλακή...

La Paz


Ο Μάρκο Μπέργκερ υπογράφει το δράμα «Hawaii» που χαρακτηρίζεται από σασπένς και ευαισθησία. Στην τρίτη μεγάλου μήκους ταινία του, ο σκηνοθέτης χτίζει μια ερωτική ιστορία ανάμεσα σε δύο νέους άνδρες. Ο Εουχένιο μένει στο εξοχικό σπίτι του θείου του και γράφει το μυθιστόρημά του. Ο Μαρτίν, άστεγος και και άνεργος, επιστρέφει στα πάτρια εδάφη, αναζητά στέγη και δουλειά και δέχεται την προσφορά του Εουχένιο να κάνει κάποιες εργασίες στο σπίτι. Οι συνύπαρξη γεννά τη φιλία και σύντομα τον πόθο ανάμεσά τους. Μέσα από την εξέλιξη της σχέσης ο Μ. Μπέργκερ αφηγείται μια αρχέτυπη ιστορία ταξικής διαφοράς και ήθους που κορυφώνεται με σασπένς και ανθρώπινη ευαισθησία.


Hawaii



Η αίσθηση πειραματισμού διαπνέει την τρίτη μεγάλου μήκους ταινία του Ματίας Πινιέιρο «Viola», διάρκειας μόλις 65 λεπτών, αλλά με αμέτρητες αρετές. Οι ηρωίδες του κάνουν πρόβες στη “ Δωδέκατη Νύχτα” του Σέξπιρ και ταυτόχρονα γράφουν τις προσωπικές τους ιστορίες. Ζωή και τέχνη στήνουν ένα γαϊτανάκι, με τα ποιητικά σεξπιρικά κείμενα να εναλλάσσονται με φυσικούς διαλόγους και συχνά να επηρεάζουν το ένα το άλλο.

Viola


Με πειραματική διάθεση και ο Λεονάρντο Μρεζίτσκι στο «Noche». Αντλεί την πρώτη ύλη του από τη φύση, τον θάνατο, τη ζωή και τον ήχο. Ήχος φυσικό, ήχος τεχνητός, αλλά και απόηχος των φωνών που χάθηκαν . Ο Λ. Μπρεζίτσκι αφηγείται την ιστορία μιας παρέας νέων ανθρώπων που συγκεντρώνονται σε ένα αγροτικό σπίτι για να τιμήσουν τη μνήμη φίλου τους που αυτοκτόνησε. Η απουσία – παρουσία του είναι έντονη όσο έντονα αφήνει και τα ίχνη που αφήνει ο άνθρωπος στο πέρασμά του από τη ζωή....

Noche


Με ήρωες πέντε νέους που περιφέρονται στο δάσος, η ταινία «Leones» Χασμίν Λόπες έχει στο επίκεντρο μια συμβολική ιστορία, ενώ η σκηνοθέτιδα παίζει με την κάμερα “σαν να αυτονομείται και να ακολουθεί ένα άλλο πρόσωπο παράλληλα με τους ήρωες”. Οι έννοιες του χρόνου και του χώρου καταργούνται. Οι νέοι μιλούν μεταξύ τους αλλά δεν κατανοούν ο ένας τον άλλον. Κινούνται σε ένα φανταστικό λαβύρινθο, παίζουν με τις λέξεις, μέχρι που μια από αυτούς αντιλαμβάνεται πως κάτι δεν πάει καλά.....

Leones

Η Μπάρμπαρα Σαρασόλα – Ντέι στη δική της ταινία «Deshora» παρατηρεί τον τρόπο με τον οποίο ένα τρίτο πρόσωπο διαταράσσει την καθημερινότητα ενός ζευγαριού σε μία φυτεία καπνού. Ο Ερνέστο και η Ελένα έχουν μακροχρόνια σχέση και προσπαθούν να κάνουν παιδί. Μαζί τους θα μείνει ο Χοακίν, ο νεαρός ξάδερφος της Ελένα, ο οποίος προσπαθεί να απεξαρτηθεί από τα ναρκωτικά. Καταπιεσμένα πάθη οδηγούν τους ήρωες σε απρόβλεπτες συμπεριφορές, με το δημιουργό να διεισδύει στο οικογενειακό κύτταρο, προκαλώντας τις ισορροπίες τους.

Deshora


Πηγή: Η Εφημερίδα των Συντακτών, 4/10/2013