Τρίτη, 12 Νοεμβρίου 2013

96 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΚΤΩΒΡΙΑΝΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - Β.Ι. ΛΕΝΙΝ Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΜΑΣ

  
πηγή: eek.gr







Bλαδίμηρος Ίλιτς Λένιν
Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΜΑΣ

ΑΠΟ ΑΦΟΡΜΗ ΤΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ Ν. ΣΟΥΧΑΝΟΦ
I
Φυλλομετρούσα τούτες τις μέρες τα σημειώματα του Σουχάνοφ* για την επανάσταση. Χτυπά ιδιαίτερα στο μάτι η σχολαστικότητα όλων των μικροαστών δημοκρατών μας, καθώς και όλων των ηρώων της II Διεθνούς. Αφήνοντας ότι είναι απίστευτα δειλοί, ότι ακόμα και οι καλύτεροι από αυτούς αρχίζουν τις επιφυλάξεις, μόλις πρόκειται για την παραμικρότερη απομάκρυνση από το γερμανικό πρότυπο, αφήνοντας ότι αυτό είναι το χαρακτηριστικό γνώρισμα όλων των μικροαστών δημοκρατών, που εκδηλώθηκε αρκετά καθαρά σε όλο το διάστημα της επανάστασης, εκείνο που χτυπά στο μάτι είναι η δουλική μίμηση από μέρους τους του παρελθόντος.
Όλοι-τους ονομάζουν τον εαυτό τους μαρξιστή, καταλαβαίνουν όμως το μαρξισμό σε αφάνταστο βαθμό σχολαστικά. Δεν κατάλαβαν καθόλου το βασικό στο μαρξισμό, δηλαδή την επαναστατική διαλεχτική του. Δεν κατάλαβαν απολύτως και τις ξεκάθαρες υποδείξεις του Μαρξ ότι στις στιγμές της επανάστασης απαιτείται η μεγαλύτερη ευλυγισία, και δεν πρόσεξαν καν τις υποδείξεις που κάνει λογουχάρη ο Μαρξ στην αλληλογραφία του, υποδείξεις που αναφέρονται, όπως θυμάμαι, στα 1856, τότε που διατύπωνε την ελπίδα για ένα συνδυασμό του πολέμου των χωρικών στη Γερμανία, με το εργατικό κίνημα, συνδυασμό που θα μπορούσε να δημιουργήσει επαναστατική κατάσταση. Αυτές τις ξεκάθαρες υποδείξεις τις προσπερνούν και στριφογυρνούν γύρω τους όπως ο γάτος γύρω από τη ζεματιστή σούπα.
Όλη τους η διαγωγή αποκαλύπτει πως είναι δειλοί ρεφορμιστές, που φοβούνται ν’ απομακρυνθούν από την αστική τάξη και πολύ περισσότερο να ξεκόψουν απ’ αυτή. Ταυτόχρονα σκεπάζουν τη δειλία τους με την πιο ασυνάρτητη φρασεολογία και τις πιο ασυνάρτητες παινεψιές. Μα ακόμα και από καθαρά θεωρητική άποψη χτυπά στα μάτια ότι είναι πέρα για πέρα ανίκανοι να καταλάβουν την παρακάτω ιδέα του μαρξισμού: ως τα τώρα έβλεπαν ότι η ανάπτυξη του καπιταλισμού και της αστικής δημοκρατίας ακολουθούσε έναν ορισμένο δρόμο στη δυτική Ευρώπη. Και να που δε μπορούν να φανταστούν τώρα πως αυτός ο δρόμος δε μπορεί να θεωρηθεί σαν πρότυπο mutalis mutandis [με τις αντίστοιχες αλλαγές] παρά μόνο με ορισμένες διορθώσεις (ολότελα ασήμαντες από την άποψη της παγκόσμιας Ιστορίας).
Πρώτο, είναι η επανάσταση, που συνδέεται με τον πρώτο παγκόσμιο ιμπεριαλιστικό πόλεμο. Σε μια τέτοια επανάσταση έπρεπε να εκδηλωθούν καινούργια χαραχτηριστικά γνωρίσματα ή παραλλαγμένα ακριβώς από τον πολεμο γιατί ποτέ στον κόσμο δεν είχε γίνει ένας τέτοιος πόλεμος, μέσα σε μια τέτοια κατάσταση. Bλέπουμε ότι ύστερα από αυτόν τον πόλεμο η αστική τάξη των πιο πλούσιων χωρών δε μπορεί ακόμα να αποκαταστήαει «κανονικές» αστικές σχέσεις. Όμως οι ρεφορμιστές μας, μικροαστοί που παριστάνουν τον επαναστάτη, θεωρούσαν και θεωρούν ακόμα και τώρα τις κανονικές αστικές σχέσεις σαν το όριο (που δε μπορεί να ξεπεραστεί) και το «όριο αυτό» το καταλαβαίνουν πολύ σχηματικά και στενά.
Δεύτερο, τους είναι ολότελα ξένη κάθε σκέψη ότι στη γενική νομοτέλεια της ανάπτυξης μέσα σ’ όλη την παγκόσμια ιστορία, όχι μόνο δεν αποκλείονται καθόλου, μα αντίθετα επιβάλλονται ορισμένες φάσεις ανάπτυξης, φάσεις που παρουσιάζουν ιδιοτυπίες είτε στη μορφή, είτε στον τρόπο της ανάπτυξης. Oύτε καν τους έρχεται στο νου, λογουχάρη, ότι η Ρωσία, που βρίσκεται ανάμεσα σε πολιτισμένες χώρες και σε χώρες που για πρώτη φορά τις τράβηξε ο πόλεμος οριστικά στον πολιτισμό, δηλ. τις χώρες όλης της Ανατολής, τις έξω-ευρωπαϊκές χώρες - ότι η Ρωσία μπορούσε και θα έπρεπε γι’ αυτόν τον λόγο να παρουσιάσει μερικές ιδιομορφίες, που, φυσικά, βρίσκονται μέσα στη γενική γραμμή της παγκόσμιας ανάπτυξης, μα που κάνουν την επανάστασή της να ξεχωρίζει απ’ όλες τις προηγούμενες επαναστάσεις στις χώρες της δυτικής Ευρώπης και που φέρνουν ορισμένες καινοτομίες μερικού χαρακτήρα στο πέρασμα αυτό προς τις χώρες της Ανατολής.
Π.χ. επικαλούνται ένα έξαιρετικό μηχανικό επιχείρημα που το αποστήθισαν στον καιρό της ανάπτυξης της σοσιαλδημοκρατίας στη δυτική Ευρώπη και που συνίσταται στο να λένε ότι δεν είμαστε αρκετά ώριμοι για το σοσιαλισμό, ότι δεν έχουμε, όπως λένε ορισμένοι από τους «σοφούς» αυτούς κυρίους, τις αντικειμενικές οικονομικές προϋποθέσεις για το σοσιαλισμό. Και δεν έρχεται σε κανενός το νου ν’ αναρωτηθεί: δε μπορούσε άραγε ένας λαός, που βρέθηκε μπροστά σε επαναστατική κατάσταση σαν κι αυτή που διαμορφώθηκε με τον πρώτο ιμπεριαλιστικό πόλεμο, δε μπορούσε άραγε ένας λαός μπροστά στο αδιέξοδο της κατάστασής του να ριχτεί σ’ έναν αγώνα που θα του έδινε έστω και κάποια πιθανότητα να κατακτήσει συνθήκες εξαιρετικά ασυνήθιστες για την παραπέρα ανάπτυξη του πολιτισμού του;
« H Pωσία δεν έφτασε στη βαθμίδα ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων, όπου είναι δυνατό να πραγματοποιηθεί ο σοσιαλισμός ». Αυτήν τη θέση την επαναλαβαίνουν σαν τροπάριο όλοι οι ήρωες της II Διεθνούς, μαζί φυσικά και ο Σουχάνοφ. Την αναμφισβήτητη αυτή θέση την κοπανούν ολοένα και με χίλιους δυο τρόπους και τη θεωρούν αποφασιστική για την εκτίμηση της επανάστασής μας.
Καλά, και τι, αν η ιδιομορφια της κατάστασης παρέσυρε τη Ρωσία, πρώτα, στον παγκόσμιο ιμπεριαλιστικό πόλεμο, όπου ήταν ανακατεμένες όλες οι δυτικοευρωπαϊκές χώρες, με κάποια επιροή και αν τοποθέτησε την ανάπτυξή της στο μεταίχμιο ανάμεσα στις επαναστάσεις της Ανατολής που αρχίζουν και εν μέρει άρχισαν κιόλας μέσα σε συνθήκες που μας επιτρέπουν να πραγματοποιήσουμε ακριβώς την ένωση εκείνη του «πολέμου των χωρικών» με το εργατικό κίνημα, που ένας τέτοιος «μαρξιστής» σαν τον Μαρξ τη θεωρούσε το 1856 σαν μια από τις πιθανές προοπτικές για την Πρωσία ;
Τι αν η απόλυτα αδιέξοδη κατάσταση, δεκαπλασιάζοντας τις δυνάμεις των εργατών και των αγροτών, μας άνοιξε τη δυνατότητα να δημιουργήσουμε τις βασικές προϋποθέσεις του πολιτισμού διαφορετικά απ’ όλα τα άλλα κράτη της δυτικής Ευρώπης ;
Άλλαξε μήπως από το γεγονος αυτό η γενική γραμμή ανάπτυξης της παγκόσμιας ιστορίας ; Άλλαξαν μήπως απ’ αυτό οι βασικές σχέσεις των βασικών τάξεων σε κάθε κράτος, που μπαίνει ή μπήκε στη γενική πορεία της παγκόσμιας ιστορίας ;
Αν για να δημιουργηθεί ο σοσιαλισμός απαιτείται ένα καθορισμένο επίπεδο πολιτισμού (αν και κανείς δε μπορεί να πει ποιο είναι αυτό το καθορισμένο «επίπεδο πολιτισμού»), γιατί να μην αρχίσουμε πρώτα από την κατάχτηση με επαναστατικό τρόπο των προϋποθέσεων γι’ αυτό το καθορισμένο επίπεδο κι έπειτα πια, με βάση την εργατο-αγροτική εξουσία και το Σοβιετικό καθεστώς να μπούμε σε κίνηση για να φτάσουμε τους άλλους λαούς;

16 του Γεναρη 1923

II

Για να δημιουργηθεί ο σοσιαλισμός -λέτε- απαιτείται πολιτισμός. Πολύ καλά. Μα γιατί, λοιπόν, δε θα μπορούσαμε ν’ αρχίσουμε με τη δημιουργία τέτοιων προϋποθέσεων πολιτισμού στη χώρα μας, σαν το διώξιμο των τσιφλικάδων και το διώξιμο των ρώσων κεφαλαιοκρατών και ύστερα πιά ν’ αρχίσουμε την κίνηση προς το σοσιαλισμό ; Σε ποια βιβλία το διαβάσατε, ότι παρόμοιες παραλλαγές είναι απαράδεχτες ή δε μπορεί να γίνουν στη συνηθισμένη ιστορική εξέλιξη;
Θυμάμαι ότι ο Ναπολέοντας έγραφε: «On s’ engage et puis... on voit». Σ’ ελεύθερη μετάφραση στα ρωσικά αυτό θα πει: «Στην αρχή πρέπει να μπλέκεις σε σοβαρή μάχη και μέσα σ’ αυτήν βλέπεις». Να κι εμείς μπλεχτήκαμε στην αρχή τον Οχτώβρη του 1917 σε μια σοβαρή μάχη και κει πια είδαμε τέτοιες λεπτομέρειες της ανάπτυξης (από την άποψη της παγκόσμιας ιστορίας είναι, αναμφίβολα, λεπτομέρειες) όπως η ειρήνη του Μπρέστ-Λιτόφσκ, ή η ΝEΠ κλπ. Και σήμερα δεν υπάρχει πια αμφιβολία πώς σε βασικές γραμμές νικήσαμε.
Oι Σουχάνοφ μας, για να αφήσουμε τους σοσιαλδημοκράτες που βρίσκονται δεξιότερα απ’ αυτούς, ούτε καν φαντάζονταν πως οι επαναστάσεις γενικά δε μπορεί να γίνουν διαφορετικά. Oι ευρωπαίοι μικροαστοί μας ούτε καν φαντάζονται πως οι μελλοντικές επαναστάσεις στις χώρες της Ανατολής, που είναι ασύγκριτα μεγαλύτερες σε πληθυσμό και τις χαρακτηρίζει ασύγκριτα μεγαλύτερη ποικιλομορφία κοινωνικών συνθηκών, θα παρουσιάσουν αναμφισβήτητα, περισσότερες ιδιομορφίες από τη ρωσική επανάσταση.
Ούτε συζήτηση ότι το εγχειρίδιο, που γράφτηκε σύμφωνα με τις απόψεις του Κάουτσκι ήταν πολύ ωφέλιμο πράγμα στον καιρό του. Ωστόσο είναι καιρός πια να παρατήσουμε τη σκέψη ότι δηθεν το εγχειρίδιο αυτό πρόβλεψε όλες τις μορφές ανάπτυξης της παγκόσμιας ιστορίας. Εκείνους που σκέφτονται έτσι, θα είχε τη θέση του να τους ονομάσουμε απλούστατα βλάκες.
Λένιν

17 του Γεναρη 1923
δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πράβδα, φύλλο 117, 30 Mάη 1923
σε ελαφρά διαφορετική μετάφραση το κείμενο υπάρχει στα Άπαντα τομ. 45, σελ.378 
* Mενσεβίκος οικονομολόγος

Τρίτη, 5 Νοεμβρίου 2013

Μην φοβηθείς να απεργήσεις




Απεργία (Μπέρτολτ Μπρεχτ) & Στη Διαδήλωση ( Μάνος Λοίζος)

            




πηγή: Traverso Rossa



Να φοβηθείς μια ζωή υπό το καθεστώς του φόβου σε κάθε σου βήμα

Αύριο ξημερώνει μια μέρα απεργίας. Μια απεργία που η συμμετοχή σε αυτή δεν αποτελεί απλά καθήκον ή δικαίωμα όλων εμάς, που για να ζήσουμε πουλάμε την εργατική μας δύναμη, τις γνώσεις μας, και την φαντασία μας, την ίδια μας την ζωή. Αποτελεί μονόδρομη επιλογή για κάθε εργαζόμενο , για κάθε άνεργο , για κάθε νέο να δηλώσει την δική του παρουσία, την δική του καθολική άρνηση απέναντι στον καπιταλιστικό όλεθρο που διαλύει ζωές, κατακρεουργεί ανθρώπους, οδηγεί τον κόσμο της δουλειάς στην απόλυτη και ολοσχερή εξαθλίωση.

Αύριο δεν απεργούμε για να διαπραγματευτούμε την λιγότερη βίαιη, την λιγότερο επώδυνη
προσαρμογή της ζωής και των αναγκών μας στις ανάγκες της κερδοφορίας του κεφαλαίου.

Αύριο δεν απεργούμε για να ζητήσουμε να μας επιτραπεί να ζήσουμε με ηρεμία και υπακοή με αντάλλαγμα λίγα ψίχουλα από τα υπερκέρδη του κόσμου του κεφαλαίου.

Αύριο δεν απεργούμε γιατί στ' αλήθεια πιστεύουμε όπως μας παραμυθιάζουν, ότι μπορεί να υπάρξει εθνική ανάπτυξη για τους εργαζόμενους με ανέγγιχτες τις καπιταλιστικές δομές στην οικονομία, ότι στ 'αλήθεια μπορεί να υπάρξει δημοκρατία και ελευθερία για τους εργάτες με ανέγγιχτες τις ολοκληρωτικές και φασιστικές δομές της αστικής δημοκρατίας.

Αύριο δεν απεργούμε γιατί στα σοβαρά πιστεύουμε ότι έχουμε τίποτα να ενώσουμε με την συνδικαλιστική και εργοδοτική γραφειοκρατεία που έχει δώσει γη και ύδωρ στην κυβέρνηση και στο κεφάλαιο. Αύριο δεν απεργούμε γιατί στα σοβαρά θεωρούμε ότι οι έμμισθοι αχυράνθρωποι του συνδικαλισμού, οι έμμισθοι επαγγελματίες των ¨αγώνων¨ έχουν κάτι να προσφέρουν στην υπόθεση της χειραφέτησης των εργαζόμενων. Οι κοινωνικοί και πολιτικοί αγώνες και η εργατική πολιτική δεν είναι επάγγελμα. Είναι προσωπική επιλογή αξιοπρέπειας, είναι πολιτική επιλογή και στάση ζωής, που δεν μπορεί να εξαργυρώνεται με φράγκα που απλόχερα παρέχει το αστικό κράτος. Γιατί άραγε ;

Αύριο δεν απεργούμε δέσμιοι ονειρώξεων, ότι υπάρχει πιθανότητα “αναίμακτης” επιστροφής στην προ κρίσης εποχή. Ότι υπάρχει πιθανότητα βελούδινης , ομαλής μετάβασης σε ένα καπιταλισμό με ανθρώπινο πρόσωπο, όπως φαντασιώνονται οι σαλονάτοι αριστεροί, τα γνωστά αριστερά κατοικίδια της αστικής πολιτικής.

Αύριο απεργούμε με το αίτημα της ανατροπής της κυβέρνησης του κεφαλαίου. Ανατροπή από την εργατική τάξη και τον λαό,γιατί μονό έτσι μπορεί να επιβληθεί και να πραγματωθεί η ολοκληρωτική αλλαγή του οικονομικού και πολιτικού status quo.

Αύριο απεργούμε για την έξοδο από την ΕΕ, για την διάλυση και την ανατροπή μιας καπιταλιστικής συμμαχίας που χρησιμοποιεί τους εργαζόμενους της Ευρώπης, ως καύσιμη ύλη στις ανάγκες κερδοφορίας των επιμέρους αστικών τάξεων, βορά στις ανάγκες του κεφαλαίου.

Αύριο απεργούμε γιατί το μέλλον των εργαζόμενων περνά μέσα από την ολοκληρωτική συντριβή του καπιταλιστικού παρόντος που εξοβελίζει τον κόσμο της εργασίας στο περιθώριο της ζωής, στο περιθώριο της ιστορίας.

Αύριο απεργούμε για το δικαίωμα στην δουλειά και στη ζωή όλων των εργατών της Ελλάδας. Ελλήνων και μεταναστών.

Αύριο απεργούμε, με στόχο η εργατική τάξη και ο λαός να απομονώσει και να διαλύσει τον φασισμό και τον ναζισμό, που γεννάται και αναπτύσσεται διασπείροντας τον εμφύλιο ανάμεσα στους εργαζόμενους. Αποκρύβοντας έτσι την ανάγκη ταξικής ενότητας του κόσμου της εργασίας απέναντι στο κεφάλαιο και στο πολιτικό προσωπικό του. Στο πολιτικό προσωπικό του οποίου αυτοδίκαια και αυταπόδεικτα ανήκει και η ΧΑ.

Αύριο απεργούμε για τα “μεγάλα”. Απεργούμε διεκδικώντας όλο τον κοινωνικό πλούτο, όλα τα δημοκρατικά δικαιώματα και τις ελευθερίες. Απεργούμε διεκδικώντας την εργασία ως δικαίωμα και ως δημιουργία. Μια εργασία που θα απελευθερώνει τον άνθρωπο και τις δυνατότητές του, και θα τον κάνει συνδημιουργό της κοινωνικής και πολιτικής ιστορίας.

Αύριο απεργούμε, για να αποτελέσει αυτή η απεργία, έναυσμα για τον συνολικό ξεσηκωμό της εργατικής τάξης και του λαού. Για να παραλύσει το σύστημα που γεννά φτώχεια, εξαθλίωση και εκμετάλλευση. Για να σπάσουν τα καπιταλιστικά γρανάζια που αλέθουν τα όνειρα και τις ελπίδες μας για μια ζωή με αξιοπρέπεια και ελευθερία. Για να καταστεί εφικτή , για να καταστεί δυνατή η Γενική Πολιτική Απεργία Διαρκείας, που θα αμφισβητήσει ολιστικά και θα ανατρέψει αμετάκλητα το σύνολο της αστικής καπιταλιστικής εξουσίας.

Αύριο απεργούμε χωρίς αυταπάτες, για τις παρούσες δυνατότητες του εργατικού κινήματος. Χωρίς αυταπάτες για την παρούσα αδυναμίας μας να πραγματώσουμε την συνολική απελευθέρωση από τα καπιταλιστικά δεσμά. Αλλά με την βεβαιότητα, ότι από σε αυτό το εργατικό κίνημα έλαχε ο κλήρος της ιστορίας να δώσει την μεγάλη μάχη. Σε όλους εμάς με τις αντιφάσεις μας, τις αμφιβολίες μας και τους φόβους μας, δίνεται η δυνατότητα να αποπειραθούμε να περπατήσουμε στους δρόμους της συνολικής χειραφέτησης από την καπιταλιστική φυλακή.

Αύριο απεργούμε για να ξορκίσουμε τον φόβο και την ήττα.

Αύριο απεργούμε για να ανοίξει ο δρόμος ώστε ο φόβος και η ήττα να αλλάξουν στρατόπεδο.

Αύριο απεργούμε. Δεν διαπραγματευόμαστε την ζωή και το μέλλον μας.

Αύριο απεργούμε. Δεν συναινούμε και δεν υπακούμε στις εντολές της φασιστικής αστικής δημοκρατίας

Αύριο απεργούμε και θα Νικήσουμε.

Τετάρτη, 9 Οκτωβρίου 2013

46 χρόνια από τη δολοφονία του Τσε και η κατάληψη του Πάντο



Πηγή: Rebelión

Στις 8 Οκτώβρη 1969, δύο χρόνια ακριβώς μετά την πτώση του Ερνέστο Τσε Γκεβάρα στη Βολιβία, η επαναστατική οργάνωση «Κίνημα Εθνικής Απελευθέρωσης – Τουπαμάρος» [MLN - Tupamaros] κάνει μια εντυπωσιακή ενέργεια: Καταλαμβάνει την πόλη Πάντο, 30 χλμ περίπου από την πρωτεύουσα Μοντεβιδέο. Η περίφημη αυτή επιχείρηση ονομάστηκε La Toma dePando [η κατάληψη του Πάντο].

Η πρώτη φάση της επιχείρησης είχε απόλυτη επιτυχία. 49 μαχητές, χωρισμένοι σε 6 ομάδες, κατέλαβαν μεταξύ 1.00 και 1.20 μ.μ. το αστυνομικό τμήμα, το σταθμό της πυροσβεστικής, το τηλεφωνικό κέντρο και τρεις τράπεζες της πόλης, από τις οποίες κατέσχεσαν περίπου 350.000 δολάρια. Κατά την υποχώρησή τους όμως οι Τουπαμάρος συγκρούστηκαν με ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις, με αποτέλεσμα το θάνατο τριών μαχητών (Ρικάρντο Σαμπάλσα, Χόρχε Σαλέρνο και Αλφρέντο Κουλτέγι) καθώς και ενός αστυνομικού. Την ίδια μέρα συνελήφθηκαν πάνω από 20 στελέχη της οργάνωσης.



Ο σκοπός της ενέργειας αυτής των Τουπαμάρος  ήταν αφενός συμβολικός, για να τιμηθεί η μνήμη του επαναστάτη Τσε Γκεβάρα, αφετέρου πρακτικός, για να εφοδιαστεί η οργάνωση με όπλα και χρήματα. Ένας παράπλευρος στόχος ήταν να αφυπνιστεί μετά από μια δυναμική ενέργεια το εργατικό και φοιτητικό κίνημα της Ουρουγουάης, το οποίο αντιμετωπιζόταν με σκληρότητα από την συγκαλυμμένη δικτατορία του Πατσέκο Αρέκο μεταξύ 1968-1969.

Σύμφωνα με τον Χερμάν Γκονσάλες, πρώην μέλος της οργάνωσης, «οι Τουπαμάρος ήμασταν μια ομάδα ανθρώπων με καλές προθέσεις και πεποιθήσεις, που διεξήγαγε έναν κοινωνικό και πολιτικό αγώνα. Ήμασταν άνθρωποι καλοπροαίρετοι που προσπάθησαν να πετύχουνορισμένα πράγματαΑλλά ποτέ δεν ήμασταν στρατιωτικοίΗ αποχώρηση από το Πάντο αυτό έδειξε, ότι δεν ήμασταν στρατιωτικοί, δεν ήμασταν αντάρτες· ήμασταν φοιτητές, νέοι, εργάτες που κάναμε πολιτικό αγώνα με όπλα. Η απόφαση να διαφύγουμε στο ύπαιθρο και σχεδόν να διαλυθούμε δεν ήταν απόφαση ενός στρατού τακτικά οργανωμένου, ήταν αποτέλεσμα της έλλειψης αντανακλαστικού μάχης των συντρόφων».  

Ένα άλλο παλιό στέλεχος της οργάνωσης, ο Χούλιο Μαρενάλες, συμφωνεί: «Η επιχείρηση, καλά εκτελεσμένη στο πρώτο μέρος της, εξαιτίας λαθών κατά την αναδίπλωση κατέληξε σε στρατιωτική αποτυχία. Πεθαίνουν τρεις αγωνιστές και αιχμαλωτίζονται καμιά τριανταριά, ανάμεσά τους ένα στέλεχος πρώτης γραμμής [1]. Κατά παράδοξο τρόπομε την επιχείρησηΠάντο επαναλήφθηκε το φαινόμενο της 22ας Δεκεμβρίου 1966. Από μια ήττα σε στρατιωτικόεπίπεδο προέκυψε μια πολιτική ανάπτυξηΑυτή η ανάπτυξη που έλαβε χώρα μετά το Πάντο, εν πολλοίς σημάδεψε την οργάνωση και ήταν ένας από τους παράγοντες που οδήγησε στη μετέπειτα ήττα. Η τόσο γρήγορη ανάπτυξη δεν επέτρεψε την επαρκή εκπαίδευση των μαχητών στην παρανομία.»

Πράγματι, από το 1970 οι Τουπαμάρος αλλάζουν τη στρατηγική τους, με συχνότερες και μεγαλύτερης κλίμακας επιχειρήσεις. Γίνονται απαγωγές δικαστικών, διπλωματών, πρακτόρων της CIA [2], πολιτικών. Εκτελούνται βασανιστές και γίνονται βομβιστικές επιθέσεις σε στόχους συμφερόντων των βορειοαμερικανών και της ολιγαρχίας, καθώς σε σύμβολα του καθεστώτος. Σταδιακά συλλαμβάνονται όλα τα ηγετικά στελέχη της οργάνωσης, μέχρι το 1972 που είναι η χρονιά της ήττας των Τουπαμάρος. Την επόμενη χρονιά τον έλεγχο της χώρας θα πάρει και τυπικά μια στρατιωτική δικτατορία, που θα παραμείνει μέχρι το 1985.

Αυστηρά, η MLN-Tupamaros δεν ήταν ποτέ ένοπλη οργάνωση, αν και έκανε επιχειρήσεις εφοδιασμού και ένοπλη προπαγάνδα. Διαφοροποιούνταν από τις υπόλοιπες οργανώσεις της παραδοσιακής αριστεράς ως προς τη μεθοδολογία πολιτικής δράσης. Πραγματοποιούσαν πολλές καταλήψεις για να μιλήσουν με τους εργάτες και να κάνουν πολιτικές προτάσεις. Η οργανωτική αρχή ήταν μια δομή ομόκεντρων κύκλων: «πτέρυγες» (columnas) των περίπου 100 μελών, και γύρω από καθεμία υπήρχε μια «περιφέρεια υποστήριξης». Στον πυρήνα βρισκόταν η επίσημη οργάνωση, και προς τα έξω η σχέση ήταν πιο χαλαρή. 

Αργότερα, η ανάγκη για περισσότερη πολιτική δουλειά έκανε αναγκαία τη δημιουργία μιας επίσημης πολιτικής πτέρυγας, που ονομάστηκε «Πτέρυγα 70». Αυτή η πτέρυγα ήταν συνδεδεμένη με το «νόμιμο σκέλος» της οργάνωσης, το Κίνημα Ανεξαρτησίας της 26ηςΜάρτη, αργότερα ιδρυτικό συστατικό της πολιτικής συμμαχίας του Ευρέος Μετώπου (FrenteAplio) [3].



Εδώ έζησε ο Ρικάρντο Σαμπάσλα Ουάκσμαν 1948-1969. Έγινε μέλος της ομάδας ιδεαλιστών και οραματιστών νέων που ήθελαν μια καλύτερη πατρίδα όπως την οραματίστηκε ο Αρτίγκας [4]. Εντάχθηκε στους Τουπαμάρος. Συμμετείχε στη λεγόμενη Κατάληψη του Πάντο και τραυματίστηκε στην περιοχή Κάπρα, έπεσε στο ματωμένο έδαφος με πολλές πληγές, εκτελέστηκε με μια σφαίρα στο λαιμό από ένα στρατιώτη που έλαβε τη διαταγή από ένα συνταγματάρχη. Είναι γνωστό το όνομα και των δύοΜίνας,Απρίλιος 2009. Επιτροπή Αλήθειας.

(Τιμητική πλακέτα έξω από σχολείο της πόλης Μίνας, προς τιμήν του Σαμπάλσα)

«Η Λατινική Αμερική ήδη το φωνάζει,  είναι η ανεξαρτησία που πλησιάζει».

(Στίχος του Χόρχε Σαλέρνο, εκ των τριών πεσόντων στο Πάντο, από το ποίημά του «Το μονοπάτι είναι χαραγμένο»).


«Αν σήμερα τραγουδώ στο παρελθόν της νεκρής πέτρας και ανακαλώ τις αναμνήσεις των Θηβών, είναι γιατί το παρόν ξεπροβάλει στο παρελθόν σου».

Τσε




[1] Εννοεί μάλλον τον Φερνάντες Ουιδόμπρο.
[2] Μεταξύ αυτών του διαβόητου Νταν Μιτριόνε. Η ιστορία αυτής της απαγωγής που κατέληξε στην εκτέλεση του πράκτορα είναι η υπόθεση της ταινίας «Κατάσταση πολιορκίας» του Κώστα Γαβρά.
[3] Το Frente Amplio κέρδισε τις εκλογές το 2004 με επικεφαλής τον Ταβαρέ Βάσκες και ξανά το 2009 με τον Πέπε Μουχίκα, βετεράνο Τουπαμάρο.
[4] José Gervasio Artigas (1764-1850). Ήρωας της ανεξαρτησίας της Ουρουγουάης από το ισπανικό στέμμα.

Συμπληρωματικές πηγές:
ΤΟΥΠΑΜΑΡΟΣ: Ημερολόγιο Φυλακής (εκδόσεις Κουκκίδα)
La toma armada de la ciudad de Pando por el movimiento guerrillero tupamaro (El Muerto III)
Wikipedia

via Prensa Rebelde

Παρασκευή, 4 Οκτωβρίου 2013

Θα γίνουμε Αργεντινή – στη μεγάλη οθόνη...





Η άνθηση του σινεμά της Αργεντινής ξεκίνησε τη δεκαετία του '90 μέσα από τους νέους δημιουργούς που ξεπήδησαν από το διάσημο πλέον Universidad Del Cine, δηλαδή το Πανεπιστήμιο Κινηματογράφου του Μπουένος Άιρες. Σκηνοθέτες με όραμα, ξεπέρασαν τα στεγανά του παρελθόντος και τροφοδότησαν το κοινό με ταινίες που χαρακτηρίζονται από πειραματισμούς και καλλιτεχνικές αναζητήσεις, από προσωπικά ιδανικά και προσδοκίες και ταυτόχρονα εστιάζουν στην πολύμορφη εικόνα της χώρας τους. Η Αργεντινή βρέθηκε στη δίνη πολιτικών και οικονομικών εξελίξεων, χρεοκόπησε, μπήκε στην εποπτεία του ΔΝΤ και, τελικά, κατάφερε να σταθεί τα τελευταία χρόνια στα πόδια της. Οι κινηματογραφιστές της, από την πλευρά τους, κατάφεραν να δημιουργήσουν ένα από τα καλύτερα σινεμά στον κόσμο, με ταινίες που επικεντρώνονται στα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα, στις ανθρώπινες σχέσεις, στην ομοφυλοφιλία, στις ταξικές διαφορές και στις συγκρούσεις των γενεών.

Το 54ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης ( 1- 10 Νοεμβρίου) θα φιλοξενήσει αφιέρωμα στον Σύγχρονο Αργεντίνικο Κινηματογράφο, με ταινίες πρόσφατης παραγωγής που διάλεξε ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Δημήτρης Εϊπίδης, όπως η βραβευμένη με Ειδική μνεία στη Εβδομάδα Κριτικής των Κανών «Los Duenos» των Αγκουστίν Τοσκάνο και Εζεκιέλ Ραντούσκι. Το θέμα της, σύγχρονο αλλά και διαχρονικό, αφορά την ιδιοκτησία και τις ταξικές διαφορές. Οι σκηνοθέτες παρακολουθούν τον τρόπο που ζουν οι εργάτες στις εκτάσεις ενός μεγαλοκτηματία. Όταν οι ιδιοκτησίες απουσιάζουν, οι υπηρέτες οικειοποιούνται το σπίτι των αφεντικών, “κλέβοντας” για λίγο τις ζωές τους. Το πνεύμα του Μολιέρου διεισδύει στην ταινία, που κινείται ανάμεσα σε φάρσα και το δράμα.

Los Duenos


Εκ διαμέτρου διαφορετική η ταινία «La Paz» του Σαντιάγκο Λόσα, με ήρωα τον γόνο μιας μεγαλοαστικής οικογένειας με ψυχιατρικά προβλήματα. ΄Ύστερα από σύντομο εγκλεισμό του σε κλινική, επιστρέφει στην ασφυκτική περιποίηση της οικογένειας του, δηλαδή στη λατρεία της μητέρας του, στις στερεοτυπικές διδαχές του πατέρα του,στην αδιέξοδη ερωτική του ζωή. Το διαταραγμένο μυαλό του ψάχνει απεγνωσμένα τη γαλήνη, όμως οι υλικές ανέσεις και οι ανούσιες διαφυγλες που του προσφέρονται χτίζουν ολόγυρά του μια αποπνικτική φυλακή...

La Paz


Ο Μάρκο Μπέργκερ υπογράφει το δράμα «Hawaii» που χαρακτηρίζεται από σασπένς και ευαισθησία. Στην τρίτη μεγάλου μήκους ταινία του, ο σκηνοθέτης χτίζει μια ερωτική ιστορία ανάμεσα σε δύο νέους άνδρες. Ο Εουχένιο μένει στο εξοχικό σπίτι του θείου του και γράφει το μυθιστόρημά του. Ο Μαρτίν, άστεγος και και άνεργος, επιστρέφει στα πάτρια εδάφη, αναζητά στέγη και δουλειά και δέχεται την προσφορά του Εουχένιο να κάνει κάποιες εργασίες στο σπίτι. Οι συνύπαρξη γεννά τη φιλία και σύντομα τον πόθο ανάμεσά τους. Μέσα από την εξέλιξη της σχέσης ο Μ. Μπέργκερ αφηγείται μια αρχέτυπη ιστορία ταξικής διαφοράς και ήθους που κορυφώνεται με σασπένς και ανθρώπινη ευαισθησία.


Hawaii



Η αίσθηση πειραματισμού διαπνέει την τρίτη μεγάλου μήκους ταινία του Ματίας Πινιέιρο «Viola», διάρκειας μόλις 65 λεπτών, αλλά με αμέτρητες αρετές. Οι ηρωίδες του κάνουν πρόβες στη “ Δωδέκατη Νύχτα” του Σέξπιρ και ταυτόχρονα γράφουν τις προσωπικές τους ιστορίες. Ζωή και τέχνη στήνουν ένα γαϊτανάκι, με τα ποιητικά σεξπιρικά κείμενα να εναλλάσσονται με φυσικούς διαλόγους και συχνά να επηρεάζουν το ένα το άλλο.

Viola


Με πειραματική διάθεση και ο Λεονάρντο Μρεζίτσκι στο «Noche». Αντλεί την πρώτη ύλη του από τη φύση, τον θάνατο, τη ζωή και τον ήχο. Ήχος φυσικό, ήχος τεχνητός, αλλά και απόηχος των φωνών που χάθηκαν . Ο Λ. Μπρεζίτσκι αφηγείται την ιστορία μιας παρέας νέων ανθρώπων που συγκεντρώνονται σε ένα αγροτικό σπίτι για να τιμήσουν τη μνήμη φίλου τους που αυτοκτόνησε. Η απουσία – παρουσία του είναι έντονη όσο έντονα αφήνει και τα ίχνη που αφήνει ο άνθρωπος στο πέρασμά του από τη ζωή....

Noche


Με ήρωες πέντε νέους που περιφέρονται στο δάσος, η ταινία «Leones» Χασμίν Λόπες έχει στο επίκεντρο μια συμβολική ιστορία, ενώ η σκηνοθέτιδα παίζει με την κάμερα “σαν να αυτονομείται και να ακολουθεί ένα άλλο πρόσωπο παράλληλα με τους ήρωες”. Οι έννοιες του χρόνου και του χώρου καταργούνται. Οι νέοι μιλούν μεταξύ τους αλλά δεν κατανοούν ο ένας τον άλλον. Κινούνται σε ένα φανταστικό λαβύρινθο, παίζουν με τις λέξεις, μέχρι που μια από αυτούς αντιλαμβάνεται πως κάτι δεν πάει καλά.....

Leones

Η Μπάρμπαρα Σαρασόλα – Ντέι στη δική της ταινία «Deshora» παρατηρεί τον τρόπο με τον οποίο ένα τρίτο πρόσωπο διαταράσσει την καθημερινότητα ενός ζευγαριού σε μία φυτεία καπνού. Ο Ερνέστο και η Ελένα έχουν μακροχρόνια σχέση και προσπαθούν να κάνουν παιδί. Μαζί τους θα μείνει ο Χοακίν, ο νεαρός ξάδερφος της Ελένα, ο οποίος προσπαθεί να απεξαρτηθεί από τα ναρκωτικά. Καταπιεσμένα πάθη οδηγούν τους ήρωες σε απρόβλεπτες συμπεριφορές, με το δημιουργό να διεισδύει στο οικογενειακό κύτταρο, προκαλώντας τις ισορροπίες τους.

Deshora


Πηγή: Η Εφημερίδα των Συντακτών, 4/10/2013

Δευτέρα, 30 Σεπτεμβρίου 2013

THERESIENSTADT ή Ο ΑΝΤΙΣΗΜΙΤΙΣΜΟΣ ΩΣ ΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ σ.ΣΑΒΒΑ ΜΙΧΑΗΛ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ "ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΦΟΒΟΣ"



Ομιλία στην διημερίδα της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας Ρατσισμός και Φόβος με την υποστήριξη του Goethe-InstitutAthen, 27 και 28 Σεπτεμβρίου 2013 

Der Führer schenkt den Juden eine Stadt

       Μήπως  ξανά, μπροστά στα μάτια μας, διαδραματίζεται το έργο με τον τίτλοDerFührerschenktdenJudeneineStadtΟ Φύρερ προσφέρει στους Εβραίους μία Πόλη ;
       Μήπως ο πολιτισμένος κόσμος μας, ο πολιτισμός του κόσμου τούτου, ο κόσμος του λεγόμενου «Δυτικού» ή «Ελληνολατινικού» ή «Ελληνοχριστιανικού» ή και «Ελληνο-ιουδαιο-χριστιανικού» πολιτισμού μετασχηματίζεται σε ένα απέραντο  Theresienstadt, μια οικουμενική Πόλη εγκλεισμού Εβραίων αλλά και μη Εβραίων, ένα πλανητικό στρατόπεδο σαν εκείνο στο Τερεζίν;
       Μήπως στο σκότος του τώρα φαίνεται ξανά το τότε, το φοβερό 1941, όταν ο  Heindrich, ο Müller,  ο Franck και άλλοι Ναζί στήνανε, κάποια μίλια έξω από την Πράγα, ένα στρατόπεδο-πολιτισμένη βιτρίνα και προθάλαμο του Άουσβιτς, το στρατόπεδο-γκέττο του Τερεζίν , μέσα στην παλιά οχυρωμένη πόλη που έκτισε ο Ιωσήφ ο 2ος προς τιμήν της αυτοκράτειρας Μαρίας Θηρεσίας και το ονόμασε Theresienstadt;
        Εκεί θα συγκεντρώσουν πριν την οριστική μεταφορά στο στρατόπεδο του θανάτου, 139.654 Εβραίους, ανάμεσα τους πολλούς από το άνθος του πολιτισμού στην γερμανόφωνη Κεντρική Ευρώπη, μουσικούς, ηθοποιούς, σκηνοθέτες, καλλιτέχνες πρώτης γραμμής, δημιουργούς του πνεύματος που συνέχισαν, κάτω από την διαταγή των Ναζί ή και όχι,  να δημιουργούν. Μαζί τους και πολλά, πάρα πολλά, σχεδόν δεκαπέντε χιλιάδες μελλοθάνατα παιδιά κάτω των δεκαπέντε χρονών που, συν τοις άλλοις, θα παίξουν μέσα στο στρατόπεδο, 55 φορές την υπέροχη όπερα  του Hans Krása BrundibárΗ γερμανική κουλτούρα του μεσοπολέμου, ο ευρωπαϊκός Πολιτισμός,  το ίδιο το ανθρώπινο Πνεύμα, μαζί με Εβραίους πρωτοπόρους δημιουργούς, βρέθηκαν έγκλειστοι  σε ένα προσωρινό, λαμπρό στα μάτια των απέξω, προθάλαμο θανάτου.
        Ο διοικητής  του στρατοπέδου Kart Rahm  και τα SS αναγνώρισαν την αξία της παιδικής όπερας του Χανς Κράσα και το χρησιμοποίησαν για προπαγανδιστικούς σκοπούς , για να δείξουν σε μια επιτροπή του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού- που αποτελούνταν μόνον από ένα μέλος, έκθαμβο από θαυμασμό μπροστά στα πολιτισμικά δρώμενα του στρατοπέδου- πόσο καλομεταχειρίζονταν τους  Εβραίους. Διέταξαν μάλιστα τον έγκλειστο Εβραίο καλλιτέχνη Kurt Gerron, μεγάλο ηθοποιό και τραγουδιστή, να γυρίσει ταινία, που περιλάμβανε σκηνές από την παράσταση του Μπρούντιμπαρ, με τίτλο DerFührerschenktdenJudeneineStadtΟ Φύρερ προσφέρει στους Εβραίους μία Πόλη.
       Η Πόλη αυτή είναι  εμβληματική για τον πολιτισμό της εποχής μας- μέχρι τις μέρες τούτες. Ο Μαρξ είχε μιλήσει προφητικά: Η βαρβαρότητα επανεμφανίζεται αλλά τούτη την φορά γεννιέται μέσα στον ίδιο τον πολιτισμό κι αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του. Είναι η λεπρή βαρβαρότητα, η βαρβαρότητα ως λέπρα του πολιτισμού.[1] Ας μην ξεχνάμε και τον Walter Benjamin:Κάθε μνημείο του πολιτισμού είναι και τεκμήριο της βαρβαρότητας. [2] Το στρατόπεδο του Τερεζίν, αυτό το μνημείο βαρβαρότητας είναι και τεκμήριο πολιτισμού. Δείχνει σε όποιον δεν θέλει να μένει τυφλός την αλήθεια: 
      - Ο πολιτισμός παραμένει έγκλειστος στον προθάλαμο του αφανισμού.
      -  Ο αφανισμός κρύβεται πίσω από έναν πολιτισμό που λειτουργεί σαν υποκριτικό προσωπείο, πλαστό προπαγανδιστικό περικάλυμμα, ιδεολογική φενάκη.
       -  Ο πολιτισμός, όμως, το Πνεύμα, ακόμα και στον προθάλαμο της μαζικής εξόντωσης των αθώων, στην πιο ζοφερή στιγμή των Μοντέρνων Καιρών, τότε που γίνεται κυριολεξία ο στίχος  της Πρώτης Ελεγείας στο Duino του Rainer Maria Rilke …dasSchöneistnichtsalsdesSchrecklichenAnfang… το ωραίο δεν είναι παρά του φρικτού απαρχή[3], παρόλα αυτά κι ενάντια σε όλα αυτά , ορθώνεται μέσα στην βαρβαρότητα ως ακατάβλητη δύναμη Αντίστασης, προσδοκία απροσδόκητης ακύρωσής της, απίστευτη πίστη  πιστών και απίστων, προμήνυμα του Τέλους, ανυπότακτη αναμονή της απρόσμενης, επαναστατικής Αλλαγής των Πάντων.   

Η βαρβαρότητα μέσα στον Πολιτισμό    
       
       Σύμφωνα με μια καίρια παρατήρηση του  Emmanuel Levinas,  ο αντισημιτισμός  είναι έκφραση της  κρίσης του μοντέρνου πολιτισμού. Δεν είναι απλώς το κατάλοιπο  προνεωτερικών θρησκευτικών προκαταλήψεων και της μεσαιωνικής ιουδαιοφοβίας ή  το κατακάθι μιας βαρβαρότητας ξένης προς την  αστική νεωτερικότητα, η οποία δεν πρόλαβε ακόμα- ακόμα; μετά τόσους αιώνες; μετά το Άουσβιτς; σήμερα, τον 21ο αιώνα;- να το αποβάλλει με τα μέσα του «εκσυγχρονισμού» και του Διαφωτισμού.
       Ήδη από τον  Horkheimer και τον Adorno θα έπρεπε να είμαστε τουλάχιστον προσεκτικοί ή και καχύποπτοι για την Auklärung και τον ρόλο  της στην Καταστροφή που συντελέστηκε στον αιώνα της θριαμβεύουσας επιστήμης και τεχνικής.
        Η ρομαντικής καταγωγής διάκριση που είχε γίνει στην Γερμανία ανάμεσα σε Kultur και Zivilisation, σε κουλτούρα δεμένη με μια γη και μια παράδοση και σ’ έναν εργαλειακό -τεχνοκρατούμενο πολιτισμό, δεν  δίνει μια επαρκή απάντηση. Αντιθέτως, όταν η διάκριση μετατράπηκε σε  απόλυτη διχοτομία, τότε στήριξε, αντίστοιχα, την πλαστή εθνικο-φυλετική  αντιπαράθεση ανάμεσα σε μια εθνική κουλτούρα, την «γερμανικότητα», και έναν «χωρίς ρίζες», κοσμοπολίτικο πολιτισμό, την «εβραϊκότητα».[4] Η αντιπαράθεση σαν ιδεολογικό  όπλο  στα χέρια του Ναζισμού έφερε την συντριβή της ίδιας της γερμανικής κουλτούρας από την βιομηχανική μηχανή του πολιτισμού.
       Ούτε η μεταφυσική αντιπαράθεση Κουλτούρας/Πολιτισμού ούτε ένας εξίσου μεταφυσικός κι ανορθολογικόςKulturpessimismus, ένας παρακμιακός πολιτισμικός πεσιμισμός  à la Spengler μπορεί να ρίξει φως στην Καταστροφή, στην Shoah,  στο μέγα ιστορικό παράδοξο:  στην βαρβαρότητα που «γεννιέται μέσα στον ίδιο τον πολιτισμό κι αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του», την « λέπρα του πολιτισμού»( Μαρξ).       
       Υπάρχει μια σκοτεινή πλευρά της νεωτερικότητας που την ακολουθεί σε όλη την διάρκεια της πλανητικής εξάπλωσης του καπιταλισμού. Ο μοντέρνος αντισημιτισμός  είναι μία μορφή εμφάνισης αυτής της βαρβαρότητας που φωλιάζει στον παρόντα πολιτισμό.
        Η προειδοποίηση του Χορκχάϊμερ  παραμένει σε ισχύ τώρα , τον καιρό της χρυσαυγίτικης επανεμφάνισης του Ναζισμού στην Ελλάδα και την Ευρώπη, περισσότερο παρά ποτέ: «Όποιος θέλει να εξηγήσει τον αντισημιτισμό είναι υποχρεωμένος να αναφερθεί στον εθνικοσοσιαλισμό […]Ο νέος αντισημιτισμός είναι ο προάγγελος της ολοκληρωτικής τάξης πραγμάτων που αναδύθηκε μέσα από την φιλελεύθερη. Γι’ αυτό θα πρέπει ανατρέχοντας προς τα πίσω, να εξετάσουμε τις τάσεις που ενυπήρχαν στους κόλπους του καπιταλισμού[…] ...όποιος δεν θέλει να μιλήσει για τον καπιταλισμό δεν πρέπει επίσης να μιλάει και για τον φασισμό».[5] Ή,  για τον αντισημιτισμό. Ή να αποσιωπά τον άρρηκτο δεσμό ανάμεσα σε αντισημιτισμό, φασισμό και  καπιταλισμό, από συνενοχή ή δειλία.
        Όλες οι καμπές του ιστορικού καπιταλισμού, από την αυγή στο απόγειο και την δύση του, σημαδεύονται, ή καλλίτερα, στιγματίζονται από την εισβολή του αντισημιτισμού με πρωτότυπες μορφές βαρβαρότητας, απροκάλυπτης ή καλυμμένης με προσωπίδα πολιτισμού.
        Στο λυκαυγές της αστικής νεωτερικότητας υπήρξε η εκδίωξη των Εβραίων από την Ιβηρική και τα περιβόητα  Estatutos de Limpieza del Sangre, όπου για πρώτη φορά, η μοντέρνα βιολογική ψευτο-κατηγορία της «καθαρότητας του αίματος» γίνονταν το αποφασιστικό κριτήριο εντοπισμού, αποκλεισμού, εκτοπισμού, εγκλεισμού ή και εξόντωσης των Εβραίων, σε διάκριση από την θρησκευτική ιουδαιοφοβία του χριστιανικού Μεσαίωνα. Η τελευταία δεν εξαφανιζόταν,  παρέμενε σαν μαύρο φόντο στις πυρές της Ιεράς Εξέτασης, αλλά η αποδοχή της χριστιανικής ομολογίας και το βάφτισμα έχαναν πια το ειδικό τους βάρος  εγκαινιάζοντας τον δρόμο που θα οδηγήσει, στον 20οαιώνα,  στους φυλετικούς νόμους της Νυρεμβέργης. Ο αποκλεισμός με την επίκληση βιολογικών κριτηρίων γίνονταν ο όρος συγκρότησης της αναδυόμενης νεωτερικής κυριαρχίας ως βιοεξουσίας- για να χρησιμοποιήσουμε τον απαράκαμπτο όρο που εισήγαγε ο Michel Foucault- εξουσίας που προσαρμόζει τις πληθυσμιακές πιέσεις πάνω στις ανάγκες της συσσώρευσης του κεφαλαίου.
        Στο λυκόφως  της αστικής νεωτερικότητας, ο πολιτικός βιολογισμός των απαρχών παίρνει τώρα τις πιο τερατώδεις διαστάσεις σαν όρος συγκρότησης της κλονιζόμενης πλέον καπιταλιστικής κυριαρχίας. Σύμφωνα με τον ορισμό του  Goebbels «ο εθνικοσοσιαλισμός δεν είναι άλλο από εφαρμοσμένη βιολογία.»  Αλλά κι ο Γάλλος  ιατρός Alexis Carrel, του οποίου το έργο του  και μετά την ήττα του Ναζισμού στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, στην διάρκεια του ελληνικού εμφυλίου πολέμου, τόσο προβάλλονταν και προπαγανδίζονταν από τις  αντικομμουνιστικές παραεκκλησιαστικές οργανώσεις της χώρας, τόνιζε ότι «σκοπός του πολιτισμού είναι η υγεία της φυλής»[6].Ας μην αναρωτιούνται όψιμα έκπληκτοι οι σημερινοί Έλληνες από πού εμπνέονται τα διεθνή ιδεολογικά τους πρότυπα οι Χρυσαυγίτες, αυτοί οι Βαλκάνιοι  Ναζί με τσαρούχια κι ο  Herr Unterstormführer Κασιδιάρης . Σίγουρα όχι από τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό.
      
     Ανάμεσα στο λυκαυγές και στο λυκόφως, στο απόγειο της αστικής νεωτερικότητας μετά την Γαλλική Επανάσταση φαίνεται να υποχωρεί το βιολογικό κριτήριο και να επικρατούν « τα δικαιώματα του πολίτη και του ανθρώπου». Σε Γαλλία και Γερμανία και στη συνέχεια  σχεδόν στην υπόλοιπη Ευρώπη, εγκαινιάζεται η λεγόμενη «πολιτική χειραφέτηση» των Εβραίων που αναγνωρίζονται σαν Γάλλοι, ή Γερμανοί κλπ. «πολίτες μωσαϊκού ή ισραηλιτικού θρησκεύματος». Υποτίθεται, η διαδικασία «αφομοίωσης» των Εβραίων επεκτείνεται παντού – μέχρις ότου η υπόθεση Dreyfus στην Γαλλία και προπαντός ο Ναζισμός δώσουν το πιο βίαιο τέλος στην «δημοκρατική» αυταπάτη.
        Ο Μαρξ είχε ασκήσει έγκαιρα κριτική στα όρια αυτής της «πολιτικής χειραφέτησης» των Εβραίων, αντιπαραθέτοντας την προοπτική μιας καθολικής ανθρώπινης χειραφέτησης. Αλλά κι η Hannah Arendt, από την δική της σκοπιά, έδειξε με ευκρίνεια, ότι παρά την υποτιθέμενη «πολιτική χειραφέτησή» τους, οι Εβραίοι της φιλελεύθερης Ευρώπης παρέμειναν  είτε φτωχοί παρίες, θύματα μιας διπλής καταπίεσης κι εκμετάλλευσης  είτε εύποροι parvenus , «παρείσακτοι» στους κόλπους των αστικών ελίτ. Οι δεύτεροι καλλιεργούν στους πρώτους αλλά και στον εαυτό τους την αυταπάτη ότι η «Ιερή Συμμαχία» με την εκάστοτε εξουσία θα γίνει ασπίδα προστασίας. Κι όμως, σ’ αυτήν ακριβώς την εξουσία είναι απαραίτητος ο άμεσος ή έμμεσος αποκλεισμός του Εβραίου, του παρία  και παρείσακτου, του μοντέρνου «φαρμακού» που θεωρείται τόσο  κάτοχος του φαρμάκου για ορισμένες  αδυναμίες του συστήματος όσο και το πανταχού παρόν θανατηφόρο φαρμάκι για το Κράτος-Έθνος. Ο μοντέρνος αντισημιτισμός είναι όρος συγκρότησης  της αστικής νεωτερικής εξουσίας. Η εθνική κυριαρχία (souveraineté) θεμελιώνεται στον αποκλεισμό του χωρίς «εθνικές ρίζες» ριζικά Άλλου . Kι ο αρχετυπικός Άλλος δεν είναι παρά ο «κοσμοπολίτης» Εβραίος.
       Η αυταπάτη του εξευμενισμού, της προσαρμογής ή και της ανοικτής συμμαχίας με τους Ισχυρούς της εξουσίας μπορεί να πάρει πολλές μορφές. Φτάνει μοιραία, στα άκρα, στην λογική κατάληξη του παραλογισμού της, με την θεωρία και πράξη του Judenrat, του «Εβραϊκού Συμβουλίου» που διόριζαν οι Ναζιστικές αρχές για να οργανωθεί η μαζική εξόντωση των εβραϊκών πληθυσμών.
        Σε κάθε περίπτωση, ο «χειραφετημένος» Εβραίος, παρίας ή παρείσακτος, ζει στα intermundia, στους ενδιάμεσους κενούς χώρους, στους πόρους  της αστικής κοινωνίας. Είναι εντός και εκτός, βρίσκεται στο όριο ενός κόσμου από όπου η κάθε συστημική του κρίση τον απειλεί να τον εκτοπίσει στο χάος.
       Το νεωτερικό αστικό Κράτος-Έθνος, ακόμα και το «δικό του», δεν μπορεί να δώσει ασφάλεια σε έναν λαό που η ιδιαιτερότητά του είναι η οικουμενικότητα του ως «κοινότητας πεπρωμένου» (Schicksalsgemeinschaft), με την έννοια που έδινε στον όρο ο Otto Bauer σε μια κοινότητα κοινών ιστορικών εμπειριών και βασάνων, μαζί και η οικουμενικότητα της πνευματικής παράδοσής του, από την Βίβλο ως τον Spinoza, τον Μαρξ ή τον Freud. Η επισφάλεια της μεταιχμιακής ύπαρξης είναι η συνθήκη ύπαρξής του, είτε το συνειδητοποιεί είτε όχι.  Η Καταστροφή καραδοκεί εντός  και εκτός του ορίου στο οποίο ζει. 
       Η παρούσα παγκόσμια, ιστορική, συστημική κρίση του καπιταλισμού έχει διαρρήξει πλέον το όριο. Αυτό είναι το νέο που φέρνει η εμφάνιση στην σκηνή της ευρωπαϊκής πολιτικής – δεν πρόκειται για «ελληνική εξαίρεση»- όχι απλώς ενός ακόμη ακροδεξιού μορφώματος αλλά ενός απροκάλυπτα ναζιστικού, αντισημιτικού και ρατσιστικού Κόμματος δολοφόνων με μαζική εκλογική βάση, όπως είναι η «Χρυσή Αυγή».

Το ανθρώπινο: καταστροφή ή χειραφέτηση;

        Την επαύριον της ανόδου του Χίτλερ στην εξουσία, ο Λεβινάς, σε ένα νεανικό του κείμενο, το 1934, με τίτλο «Μερικές Σκέψεις για την Φιλοσοφία του Χιτλερισμού», κατέληγε με την βαρυσήμαντη παρατήρηση: «Αυτό που διακυβεύεται δεν είναι το ένα ή το άλλο δόγμα περί δημοκρατίας, κοινοβουλευτισμού, δικτατορικού καθεστώτος ή θρησκευτικής πολιτικής. Είναι το ίδιο το ανθρώπινο μέσα στον άνθρωπο»[7]
      Την καταστροφή του ανθρώπινου μέσα στον άνθρωπο, τον άνθρωπο –θύμα αλλά και τον άνθρωπο-δήμιο, την  είδε η ανθρωπότητα στο Άουσβιτς και όχι μόνο. Την είδε και μετά το Άουσβιτς και μέχρι σήμερα, την βλέπει καθημερινά,  π.χ. στο φόνο του Πακιστανού στα Πετράλωνα ή του Παύλου Φύσσα στο Κερατσίνι ή στην τύχη των παιδιών στην Γάζα, έστω κι αν πολλοί επιλέγουν να  γυρνάν τα μάτια και την σκέψη και την μνήμη αλλού.  
       Παρόλα τα κηρύγματα ανθρωπισμού και μόλους τους πολέμους που κυνικά ονομάζονται «ανθρωπιστικοί», η Δύση και ο λεγόμενος Δυτικός πολιτισμός  φαίνεται να έχουν πάντα ανοικτούς λογαριασμούς με το ανθρώπινο και την καταστροφή του.
      Σχετικά με το ανθρώπινο και την «σύγχυση» που έχει για  ανθρώπινο o Δυτικός πολιτισμός, πάλι ο Λεβινάς, μέσα από  την δικιά του ιδιαίτερη οπτική, όταν θα βρεθεί αιχμάλωτος σε  γερμανικό stalag, θα σημειώσει σταΣημειωματάρια της αιχμαλωσίας του: «μήπως δεν είναι το ιδιαίτερο γνώρισμα του Δυτικού πολιτισμού το να υπερβεί το ανθρώπινο προς το θεϊκό- να συλλάβει το Αιώνιο μέσα στο ανθρώπινο; Αυτή η σύγχυση- είναι η θεμελιακή έννοια».[8]
       Πρόκειται απλώς για «σύγχυση»; Ήδη από τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες, ο Ειρηναίος του Λουγδούνου είχε προειδοποιήσει όσους, Άριους ή μη, βαυκαλίζονταν να είναι «ισόθεοι» και «υπεράνθρωποι» για να καταντήσουν, τελικά, απάνθρωποι: Πώς δ’ έση θεός μηδέπω γενόμενος άνθρωπος; [9]
      Τι σημαίνει όμως, το γίγνεσθαι-άνθρωπος; Τι είναι το ανθρώπινο; Ενάντια σε κάθε μεταφυσική ουσιοκρατία, ιδεαλιστική ή υλιστική, ο Μαρξ έγραφε επιγραμματικά στην 6η Θέση στον Feuerbach: «…η ουσία του ανθρώπου δεν είναι μια αφαίρεση έμφυτη σε κάθε μεμονωμένο άτομο. Είναι το σύνολο των κοινωνικών σχέσεων» κι όχι «ένας εσώτερος, βουβός, γενικός χαρακτήρας που ενώνει τα πολλά άτομα με ένα φυσιοκρατικό τρόπο»,[10] με τάχα κοινά κι αμετάβλητα(!) βιολογικά χαρακτηριστικά, το «αίμα» ή το DNA.
       Το «σύνολο των κοινωνικών σχέσεων» αποτελεί μια ιστορικά δομημένη, δυναμική ενότητα αντιφάσεων. Οποιαδήποτε απόπειρα υπέρβασης του ανθρώπινου με την αγνόηση και μη λύση αυτών των ιστορικών αντιφάσεων , με την ισοπέδωση και κάλυψή τους κάτω από ανορθολογικά φληναφήματα περί «αιωνίου έθνους» και «καθαρής φυλής» και «αίματος»  μπορεί να οδηγήσει όχι στο υπερανθρώπινο αλλά στο απάνθρωπο. 
       Το ανθρώπινο, το ανθρώπινο Gattungswesen, με την μαρξική υπέρβαση της φοϋερμπαχιανής έννοιας του «ειδολογικού όντος»,  είναι, το ιστορικό δυναμικό  ανάπτυξης όλων των δυνατοτήτων του ανθρώπου μέχρι την υπέρβαση εκείνων των αντιφάσεων που εμποδίζουν την «ελεύθερη ανάπτυξη του ενός να είναι όρος της ελεύθερης ανάπτυξης όλων»( Κομμουνιστικό Μανιφέστο). Αυτός είναι ο μόνος όρος για έναν πανανθρώπινο ελευθεριακό κομμουνισμό, έναν κομμουνισμό του απείρου, του άνευ ορίων και άνευ όρων  που οραματίζονταν ο ποιητής Ανδρέας Εμπειρίκος.
        Δεν είμαστε μακριά από το πώς είδε το ανθρώπινο, την θέση του ανθρώπινου Gattungswesen στην Φύση, την homini dignitas, την αξιοπρέπεια του ανθρώπου,   ο αναγεννησιακός Giovanni Pico Della Mirandola.
         Στο Dehominisdignitate, τον  αθάνατο πρόλογό του στις 900 Conclusiones- που αντλούσαν από την σοφία όλων των παραδόσεων, από τον Πλάτωνα και το Αριστοτέλη, στον Ζωροάστρη, τον αρχέγονο Χριστιανισμό, τους Άραβες και προπαντός τους Εβραίους καββαλιστές- ο Πίκο ντέλλα Μιράντολα εντόπιζε το ανθρώπινο ακριβώς στην τάση του στην καθολικότητα, στο δυναμικό της αυτοανάπτυξής του, στην ελευθερία της αυτο-δημιουργίας, στον μη εγκλεισμό του σε μια ιδιαίτερη βιολογική βαθμίδα, σε μια βιολογική ιεραρχία με αμετάβλητες νομοτέλειες,:Poterisininferioraquaesuntbrutadegenerarepoterisinsuperioraquaesuntdivinaextuianimisentetiaregenerari- θα μπορείς στα κατώτερα που είναι κτηνώδη να εκφυλιστείς ΄ θα μπορείς στα ανώτερα που είναι θεϊκά, με την απόφαση της δικής σου ψυχής, να αναγεννηθείς.[11]
      Το διαμετρικά αντίθετο είναι η ρατσιστική κλίνη του Προκρούστη που επιβάλλει ο Ναζισμός, η ανορθολογική ψευτο-βιολογική, άκαμπτη ιεραρχία  των ανθρώπινων όντων κατά φυλές( μια έννοια που έχει κατεδαφίσει προ πολλού η σύγχρονη βιολογία). Η αυθαίρετη αυτή «ιεράρχηση» της κατά Γκαίμπελς «εφαρμοσμένης βιολογίας» του Εθνικοσοσιαλισμού, με κεντρική κατηγορία τον Untermensch και αρχετυπικό πρότυπο «υπανθρώπου» τον Εβραίο αποτελεί μηδενιστική άρνηση και κατεδάφιση της ανθρώπινης ελευθερίας και αξιοπρέπειας, όπως αναδείχτηκε από την Αναγέννηση, στην βάση της ίδιας της αρχαιοελληνικής πνευματικής κληρονομιάς αλλά και της ιουδαιοχριστιανικής παράδοσης. Με άλλα λόγια είναι καταστροφή του ανθρώπινου μέσα στον άνθρωπο.   

Brundibár- ο Πολιτισμός ως Αντίσταση κι Εξέγερση  

       Στο χείλος της καταστροφής, στον προθάλαμο του αφανισμού του, ο έγκλειστος στο Theresienstadt οικουμενικός Πολιτισμός των Εβραίων δημιουργών που σε λίγο θα πήγαιναν στους θαλάμους αερίων του Άουσβιτς  αντιστεκότανε ακατάβλητος, με τα ίδια του τα έργα.  Γράφτηκαν και παίχτηκαν μουσικά αριστουργήματα, Μαζί και οι όπερες που τολμηρά ασκούσανε, με τραγικό αλλά λεπτό σαρκασμό, καταλυτική κριτική στον ίδιο τον Χίτλερ και το Τρίτο Ράιχ  με ποιητικές αλληγορίες όπως είναι Ο Αυτοκράτορας της Ατλαντίδας-DerKaiservonAtlantis του μεγαλοφυούς Viktor Ullman και, όπως προαναφέρθηκε, ο Μπρούντιμπαρ του Χανς Κράσα.
       Η τελευταία άρια του Αυτοκράτορα – καρικατούρας του Φύρερ- γράφτηκε από τον Ούλμαν στο οπισθόφυλλο της λίστας των μεταφερόμενων στο Άουσβιτς μελλοθανάτων- που ανάμεσά τους βρίσκονταν ο ίδιος ο Ούλμαν. Τι άλλο είναι αυτό από πράξη αντίστασης του ίδιου του Πολιτισμού, εξέγερση ενάντια στην φρίκη, άρνηση  του Πνεύματος μέχρις εσχάτων να δεχτεί την υποταγή, η απόρριψη κάθε συμβιβασμού με τον θάνατο; 
       Στην όπερα πάλι του Κράσα, ο Χίτλερ- παίχτηκε από ένα παιδί που φορούσε επιδεικτικά ένα τεχνητό μουστάκι!- δεν είναι παρά ένας χυδαίος και τραμπούκος οργανοπαίχτης που σαγηνεύει τα πλήθη με φτηνές μελωδίες kitsch, ο Μπρούντιμπαρ, φίλος του αστυνόμου που προστατεύει την τάξη στην αγορά κι εχθρός θανάσιμος των πάμπτωχων ορφανών παιδιών, του Pepicek και της Aninku. Τα Εβραιόπουλα απεγνωσμένα και μάταια ψάχνουν να βρουν, χωρίς λεφτά,  γάλα  και ψωμί για την κατάκοιτη μητέρα τους. Κύριο εμπόδιο ο τραμπούκος Μπρούντιμπαρ που επιστρατεύει την βία , τόσο την δική του όσο και του αστυνόμου, καταδιώκοντάς τα σαν «αναρχικούς».
      Τελικά, την διέξοδο για τα ανήμπορα παιδιά θα την ανοίξει ένα παράταιρο ενιαίο μέτωπο ζώων, ενός σπουργίτη, μιας γάτας κι ενός σκύλου. Τα ζώα αυτά που συνήθως αλληλοτρώγονται- ο σπουργίτης κυνηγιέται από την γάτα, η γάτα από τον σκύλο- συμφιλιώνονται, προαναγγέλλοντας τα μελλούμενα, τα συμφιλιωμένα ζώα στην μεσσιανική εποχή στην προφητεία του Ησαΐα: τότε λύκοι και άρνες βοσκηθήσονται άμα, και λέων ως βους φάγεται άχυρα, όφις δε γην ως άρτον ΄ ουκ αδικήσουσιν…[12]
       Ο σπουργίτης, η γάτα και ο σκύλος ξεσηκώνουν τα παιδιά( στα οποία ανήκει η βασιλεία των ουρανών) στο πλευρό του Πέπιτσεκ και της Άνινκου με το τραγουδιστό τρίο :

Σύντροφοι ενωθείτε, τα νύχια σας δείξτε
Την φωνή σας ενώστε στον δικό μας σκοπό
Οι τύραννοι πέφτουν! Οι δικτάτορες συντρίβονται!
Με σας, ναι! θα  τους νικήσουμε !

       Στην όπερα ο Μπρούντιμπαρ νικιέται-προσωρινά. Φεύγει απειλώντας ότι θα ξαναγυρίσει.  Μέσα, όμως στο ίδιο τον προθάλαμο του θανάτου, στο στρατόπεδο του Τερεζίν τα παιδιά, τα ζώα, οι καλλιτέχνες, ο Πολιτισμός του δείξανε ότι δεν το βάζουν κάτω. Του υποσχέθηκαν με την δικιά τους αντίσταση  την αναπόφευκτη εξέγερση
         Ο Χανς Κράσα, ο συνθέτης της όπερας θα χαθεί και αυτός στο Άουσβιτς. Μαζί και όλα σχεδόν τα παιδιά που παίξανε στην παράσταση στο Theresienstadt. Από τα 55 παιδιά του στρατοπέδου που πήρανε μέρος στην όπερα, επέζησε μοναχά η Ela Stein Weissberger, η οποία είχε τραγουδήσει τον ρόλο της γάτας.
    
 Ίσως γιατί οι γάτες είναι εφτάψυχες. Και συνεχίζουν να τραγουδούν

Σύντροφοι ενωθείτε, τα νύχια σας δείξτε
Την φωνή σας ενώστε στον δικό μας σκοπό
Οι τύραννοι πέφτουν!...

                                                              26-27 Σεπτεμβρίου 2013
            

      
        
       

         


[1] Karl Marx, Arbeitslohn 1847 Kleine Ökonomische Schriften, Dietz Verlag 1955 σ. 245 Βλ. και  την σχετική ανάλυση της «μοντέρνας βαρβαρότητας»  στο βιβλίο του Michael Löwy, La Cage d’Acier- Max Weber et le marxisme wébérien, Stock 2013 σ. 39
[2] Walter Benjamin, Sur le Concept de l’Histoire,  Θέση VIΙ, στα  Ecrits Français nrf Gallimard 1991 σ. 348  
[3] Ράινερ Μαρία Ρίλκε, Ελεγείες του Ντουΐνο , μετάφραση Μαρία Τοπάλη, εκδόσεις Πατάκη 2011, σ.10-11  
[4] Βλ. και Enzo Traverso, LaFindela ModernitéJuiveLa Découverte 2013 σ.40
[5] Max Horkheimer , Οι Εβραίοι και η Ευρώπη, μετάφραση Φ. Τερζάκη, Έρασμος 2006 σ. 37-38
[6] Alexis Carrel, L’Homme cet Inconnu, Plon 1935 σ.137.
[7] Emmanuel Levinas, Quelques réflexions sur la philosophie du hitlérisme, Rivages 1997 σ. 24
[8] Emmanuel Levinas, Carnets de Captivité, Œuvres 1, Grasset 2009. σ. 278
[9] Ειρηναίου του Λουγδούνου, Κατά των Αιρέσεων IV, 39, 2
[10] Karl Marx, Theses on Feuerbach , Marx-Engels Collected Works Progress 1976 vol. 5 1845-1847 σ. 4
[11] Giovanni Pico della Mirandola, De la dignité de l’ homme,  L’ eclat 2008  σ. 8
[12] Ησαΐας 65: 25
ΠΗΓΗ:eek.gr